Sztuka współczesna w Egipcie (cz.1) – pierwszy odcinek cyklu o sztuce na Bliskim Wschodzie

Zagadnienie egipskiej sztuki współczesnej niemalże nie istnieje w polskich źródłach internetowych, dlatego ten tekst bęzie bazował na zagranicznych tekstach kuratorskich. Uważam, że warto przytoczyć skróconą historię kształtowania się sztuki współczesnej w Egipcie, ponieważ jest to temat mało znany, ale niezwykle interesujący.

http://www.metmuseum.org/toah/hd/egma/hd_egma.htm

Mahmud Mukhtar, 1928

Pierwsze pokolenie współczesnych egipskich artystów inspirowało się własnym dziedzictwem narodowym, powrotem do sztuki związanej z kultem faraonów. Ich twórczość powstawała w oderwaniu od wpływów afrykańskich czy arabskich. W architekturze i rzeźbie ten “neofaraoniczny” styl charakteryzował się tym, że twórcy, bazując na klasyce, posługiwali się nowoczesną techniką. W malarstwie odnosili się do symboli starożytnych – wierzeń i rolniczego życia Egipcjan.

Trend kontynuowania tradycji związanych ze starożytnymi motywami został wkrótce wyparty przez nowe wpływy. Artyści zaczęli eksperymentować z nowymi prądami w sztuce, takimi jak surrealizm, kubizm, dadaizm i abstrakcja. Zaczęto publikować pierwsze czasopisma artystyczne, pojawiły się grupy krytyków sztuki. W roku 1939 założono grupę “Art and Freedom” (pol. “Sztuka i Wolność”), która identyfikowała się z europejskimi ruchami antyfaszystowskimi. W centrum jej zainteresowania znajdowała się wolność wyrazu. Członkowie “Art and Freedom” sprzeciwiali się powszechnie panującemu poglądowi, że sztuka europejska niszczy tożsamość narodową. Wzywali do rezygnacji z tradycyjnych działań zbiorowych na rzecz podkreślania indywidualizmu.[1]

Konflikt pomiędzy przywiązaniem do regionalizmu a zwrotem w kierunku internacjonalizmu został rozwiązany dzięki wybitnemu nauczycielowi sztuki, Husaynowi Yusufowi Aminowi, który głosił pogląd, że sztuka, nieskrępowana przez zinstytucjonalizowaną politykę kulturalną, może kształtować tożsamość narodową. W latach ’40 XX wieku jego studenci założyli kilka grup, które nazywane były “Rejectionists”(Buntownicy?). Sprzeciwiali się zachodniemu akademizmowi. Centrum ich zainteresowania stały się sprawy życia codziennego, bieda i prześladowania. Członkowie Contemporary Art Group, utworzonej w 1946 roku inspirowali się symboliką ludową i tradycjami. Ich prace nawiązywały do realizmu socjalistycznego, ich ideą było promowanie postępu, reform na polu socjalnym oraz wyzwolenie poprzez sztukę. Upragnione “wyzwolenie” zostało osiągnięte w latach ’50 poprzez zainteresowanie ekspresjonizmem w malarstwie, odkryciem asamblażu, kolażu i eksperymentu (Munir Canaan, Abd al-Karim).[2]

Po rewolucji w 1952 roku artyści stracili rządowe stypendia, a grupy artystyczne zostały odgórnie rozwiązane. Po porażce poniesionej wskutek wojny sześciodniowej, twórcy, w oparciu o wzorce zaczerpnięte z tradycji islamskiej, zaczęli poszukiwać środków wyrazu osadzonych w kaligrafii, geometrii i abstrakcji (zapewne wynikało to z faktu, że Koran zakazuje tworzenia przedstawień ludzi i zwierząt).

Wielu artystów, którzy nie mieli zamiaru wpisywać się w nową konwencję, postanowiło wyemigrować z kraju na Zachód. W 1995 roku egipska sekcja na Weneckim Biennale zdobyła Złotego Lwa, laureatami tej nagrody zdobyła grupa, której członkami byli Medhat Shafik, Akram El Magdoub i Hamdy Atteya. Wsparcie dla artystów w kraju wciąż było niewystarczające. Wielu twórców szukało międzynarodowego patronatu, co skutkowało bezprecedensową ilością wystaw sztuki za granicą, zwłaszcza w Europie.

Sztuka lat ’90 nie skupiała się na tematach kultury, narodowości czy ideologii religijnych. Jej głównym wątkiem stała się sytuacja polityczna i społeczna.[3]

Ilustracja: http://www.metmuseum.org/toah/hd/egma/hd_egma.htm

[1] Na podstawie: Salwa Mikdadi, Egyptian Modern Art, http://www.metmuseum.org/toah/hd/egma/hd_egma.htm, dostęp: 28.03.2014, 11:27

[2] Tamże

[3] Na podstawie: Salwa Mikdadi, Egyptian Modern Art, http://www.metmuseum.org/toah/hd/egma/hd_egma.htm, dostęp: 28.03.2014, 11:27

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s